Bosch en Duin

Logo

Virtueel rondwandelen bij
Monument Bosch en Duin in Udenhout

Bosch en Duin monument

Klik hier of op bovenstaande foto en ga naar deze plek in de virtuele tour.

Op 24 mei 1944 werden in de politiegevangenis van Haaren (NB) veertien verzetsstrijders na een kort proces ter dood veroordeeld.
Op 26 mei 1944 werden zij in de Loonse en Drunense Duinen ergens achter Bosch en Duin gefusilleerd. Jan Schoenmakers uit Tilburg las jaren later in de krant:
“Deze veertien mogen nooit meer vergeten worden.”
“Maar wat, als wij uit de tijd zijn ?” dacht hij.
Daarom nam hij het initiatief voor de oprichting van het gedenkteken, dat op 26 mei 2005 onthuld werd.

Het monument is ontworpen door de Amsterdamse kunstenares Riki Mijling en telt vele symbolen. De stalen rand van 4 x 2 m.
heeft dezelfde afmetingen als de twee graven, waarin de lichamen van de verzetsstrijders vielen.

stalen rand

Klik hier of op bovenstaande foto en ga naar deze plek in de virtuele tour.

Op de rand staat een gedicht van Marie-Colette van Spaendonck.
Om het gedicht te lezen, moet u beginnen bij de lange zijde rechts vooraan.
 (“Stil is het geworden...”)

Tussen de dichtregels staan de namen van de veertien slachtoffers.

stil is het geworden in de duinen * JAN *
stilte, diep in ’t zand * JACOB *
veertien jonge mannen die streden * EVERT- GERARD *
voor de vrijheid van ons land * ROB *
én, die voor hij valt nog, roept voor allen: “leve Willemien!” * JAN *
stil is het geworden in de duinen * JACOB *
stilte, diep in ‘t zand * WILLEM *
na twee-maal dat leven nemend schot * WIM *
in ’t vroegste ochtendgloren *  HARRY *
uit twee-maal zeven lopen * ALBERT *
vielen veertien; * BAREND *
twee-maal zeven levens * HARMEN *
voor de vrijheid * PETRUS *
van ons land * CORNELIS *

Bronzenschaal met water

Klik hier of op bovenstaande foto en ga naar deze plek in de virtuele tour.

Een ander symbool is het water dat opgevangen wordt in de bronzen
schaal met de executiedatum 26 mei 1944.
Het opgevangen water stelt de tranen voor die gevloeid zijn.
Tegelijkertijd weerspiegelt het de lucht, symbool voor de hemel.
De vier zwerfkeien met de namen van de verzetshelden erop, staan symbool voor de lichamen die nooit zijn gevonden. Zij zwerven als het ware nog steeds door de Loonse en Drunense Duinen.

De veertien mannen hoorden tot drie verschillende verzetsgroepen:
een Tilburgse (6 man),
een Groningse (3 man) en een groep uit Bergen op Zoom. (5 man)

De executie

Op 24 mei 1944 werden de gevangen genomen verzetsstrijders na een rechtszitting ter dood veroordeeld. In de vroege morgen van 26 mei 1944 werden de veertien door de Grüne Polizei uit hun cel van de Polizeigefängenis Haaren gehaald. Dit was het voormalige Groot-Seminarie. Vandaar werden ze ergens naar een plek achter Bosch en Duin in de Loonse en Drunense Duinen gebracht.

Op de rand van het gedenkteken staat in het gedicht, dat de verzetsstrijders “in ‘t vroegste ochtendgloren” doodgeschoten werden en dat de executie in twee groepen van zeven gebeurde. Wie tot de eerste of tweede groep hoorde, is niet duidelijk.

zwerfkeien

Klik hier of op bovenstaande foto en ga naar deze plek in de virtuele tour.

De namen op de zwerfstenen staan niet op volgorde per verzetsgroep en de namen op de stalen rand van het monument hebben ook weer een heel andere volgorde.
Uit de geraadpleegde bronnen is op te maken dat het verhaal van de executie na de oorlog opgeschreven is na verklaringen van (oog)getuigen.
“In de ochtend van 26 mei 1944 om precies half vijf werden de veertien verzetsstrijders door de Grüne Polizei uit hun cel in Haaren gehaald en ergens naar een plek achter de bekende uitspanning Bosch en Duin in de LDD gebracht.
Zeven man krijgen bevel te wachten en de anderen lopen verder. Ze verdwijnen met de bewakers en het vuurpeloton achter een zandheuvel, waar ze naast elkaar gezet worden. Achter hen gapen twee kuilen: graven, die een dag eerder door de Duitsers zijn gedolven. De zeven krijgen een papieren blinddoek en het vuurpeloton stelt zich tegenover hen op. Een salvo weerklinkt over de duinvlakte en wordt door de dennenbossen weerkaatst.
De volgende zeven marcheren naar de rand van het tweede graf. Het drama herhaalt zich en opnieuw vallen zeven lichamen in de gapende kuil. Volgens een aanwezige soldaat riep Rob van Spaendonck nog: ”Leve Willemien” en zou één van de neergeschotenen
hebben geroepen, dat hij nog niet dood was, waarna hij een nekschot
kreeg. Een andere bron vermeldt: ”De eigenaar van Bosch en Duin, G. Kruijssen en zijn vrouw, waren stille getuigen geweest van de gebeurtenis. In hun dagboek kun je lezen, dat zij de Duitsers met de veertien gevangenen aan hadden horen komen. Zij hoorden ook de schoten. Toen de slachtoffers begraven waren, gingen de Duitsers
naar Bosch en Duin. Eigenaar Kruijssen moest voor de officieren koffie zetten. Daarna dronken zij nog cognac en tekende Polizeiartz Dr. Zärtl de overlijdensverklaringen.
Vijf maanden na de executie werd Midden-Brabant bevrijd en in november 1944 begon men meteen al met het zoeken naar de lichamen van de 14 verzetsmensen.

Men is daar lang mee bezig geweest, waarbij alle middelen werden ingezet. Men heeft zelfs de hulp ingeroepen van helderzienden en
wichelroedelopers.

Ondercommandant Albert O. Blankenagel en bewaker Böhm, die beiden bij de executie aanwezig waren geweest, werden uit Duitsland
overgebracht, maar zij konden zich de exacte plaats niet meer herinneren.

Duizenden kubieke meters zand werden door de Genietroepen uit
Vught verplaatst, zonder dat men echter ooit wat vond.
In januari1976 zijn nog verschillende pogingen gedaan om de stoffelijke overschotten te vinden. Er is daarbij gebruik gemaakt van de modernste apparatuur, maar de lichamen bleven onvindbaar.

De broer van Jacob Hage vertelde op 27 augustus 2003 aan Rien Paijmans van de Gedenkplaats Haaren 1940-1945: “Mijn moeder heeft later gehoord, dat de Polizeiartz Dr. Zärtl, uit schuldgevoelens over de executie, de lichamen later liet opgraven en in kamp Vught heeft laten cremeren.” Hiervan bestaat echter geen enkel bewijs.
We moeten dan ook vrezen dat de verdwenen lichamen nooit meer gevonden zullen worden.

Dankzij de inzet van Dhr. Jan Schoenmakers uit Tilburg is het monument opgericht, waardoor de veertien verzetsstrijders nooit meer vergeten zullen worden. De nabestaanden van de omgekomen helden zijn hem hier zeer erkentelijk voor, omdat zij nu eindelijk een plek hebben om hun geliefden te herdenken.

Met dank aan Henk Peters vele werk om deze uniek historische gegevens te verzamelen en heeft uitgegeven op pdf formaat op internet.

Henk Peters, Udenhout  20 mei 2009

openings scherm Bosch en Duin tour

html5logo80  Klik hier of op bovenstaande foto en start de virtuele rondwandeling in html5  “Monument Bosch en Duin”.

flashlogo80Klik hier en start de virtuele rondwandeling in flash “Monument Bosch en Duin”.

Klik hier en ga naar de pagina  Krant 26 mei 1944 - 24 Doodvonnissen.

Klik hier en ga naar de pagina  Herdenkingsboek in de Kapel O.L.V. ter Nood.

Klik hier en ga naar de pagina  Wim Berkelmans.

Klik hier en ga naar de pagina  Verzets Monument.

[Welkom] [Nieuws] [Projecten] [Virtuele Tour] [In aanloop op......] [Museum '40 - '45] [17 september 1944] [War Cemetery] [Operatie "Pheasant"] [Operatie "Colin"] [27 oktober 1944] [Brits Ereveld] [28 oktober 1944] [29 oktober 1944] [Pools Ereveld] [Bosch en Duin] [Bevrijdingsrit] [Invasie Willemsplein] [Taptoe Willemsplein] [Invasie de Lind] [Aangenaam verrast] [71 jaar bevrijd] [90 Wilhelminakanaal] [Contact]
Free Counter
Free Counter